MEDEDELINGENBLAD MERGHELYNCK
Driemaandelijks mededelingsblad van de Vlaamse Vereniging voor Familiekunde
in de Westhoek
Jaargang V - nummer 1 - maart 2000
Verantwoordelijke uitgever:
Noël Boussemaere
Bloemendale 6
8904 Boezinge-Ieper
Afgiftekantoor 8900 Ieper 1
Editorial
In onze activiteitenkalender voorzagen wij op
woensdag 15 maart om 14 u 30 in de zaal familiekring een voordracht door Dhr.
De Boeck " Retro 2000 ", waarin hij het zou hebben over de
leefsituatie en leefgewoonten van onze voorouders tijdens de voorbije 20ste
eeuw.
Maar enkele weken geleden deelde Dhr. De Boeck
ons mee dat hij omwille van professionele redenen zich die woensdag niet meer
vrij kon maken.
Bij gevolg zien wij ons genoodzaakt deze
activiteit van de kalenderen 2000 te schrappen. Onze excuses hiervoor.
Wij hopen dat de Dhr De Boeck alsnog bereid
gevonden wordt om zijn voordracht voor onze vereniging op een latere datum te
houden.
Naast de klassieke mededelingen en
aankondigingen vindt u in dit blad een artikel door Dhr. H. Vandenberghe over
de " Iconografie van de heiligen".
Wij wensen u veel leesgenot met dit nummer
De redactie
ACTIVITEITENKALENDER 2000
voor de maanden april - mei - juni
Dinsdag 4 april : om 20 uur genealogische en paleografische
vormingsavond in het Stadsarchief van Poperinge o.l.v. Henri Vandenberghe en
Stefaan Riem.
Woensdag 26 april : om 20 uur aanvang van een lessenreeks over
feodaliteit. De deelnameprijs aan deze exclusieve reeks van 4 vormingsavonden
bedraagt 500 Bef. VVF-leden betalen slechts 450 Bef. Een
voorafgaandelijke inschrijving geeft de garantie dat men bij de aanvang reeds
een cursusmap meekrijgt.
Lesgevers zijn:
-Op 26 april zal dhr. Rik Opsommer,
stadsarchivaris en auteur van ‘Omme
dat leengoed es thoochste dinc van der
weerelt’ ons tewoord staan.
-Op woensdag 10 mei neemt Mattias Pattyn de
tweede les voor zijn rekening.
-Op woensdag 24 mei terug Dhr. Opsommer
-Op woensdag 07 juni sluit de Dhr. Mattias
Pattyn de lesssenreeks af.
Dinsdag 2 mei : om 20 uur genealogische en paleografische
vormingsavond in het Stadsarchief van Poperinge o.l.v. Henri Vandenberghe en
Stefaan Riem
ICONOGRAFIE
De ‘Iconografie van de
bidprentjes voor 1900 in Zuid-West-Vlaanderen’ is al een tijdje uitgeput.
Familia et Patria zal hem wellicht herdrukken. De herdruk is afhankelijk van de
aanvraag. Wie geïnteresseerd is kan contact nemen met uitgeverij. In afwachting
hebben we een verzameling aangelegd van de attributen waaraan je de heiligen
herkent. Graag bieden we dit onvolledig geheel ter lezing.
1. Algemeen.
Martelaren dragen een palmtak
of het werktuig, waarmee zij gefolterd zijn.
Belijders, n.l. Pausen,
Bisschoppen, Priesters en kloosterlingen dragen hun specifiek gewaad.
Vorsten: Scepter, kroon en
mantel, soms ook een kerk en vaan.
Kerkleraars: boek en
schrijfveder.
Ordestichters: het kleed van
hun orde en het regelboek.
Kluizenaars een pij of dierenhuid.
Maagden dragen een lelie,
brandende lamp, bruidskroon of een gelijkattribuut attribuut.
Weduwen hebben geen specifieke
attributen.
2. Enkele Heiligen met hun
attributen.
Agatha, afgesneden borsten;
Agnes, lam;
Aloysius, lelie;
Ambrosius, bijenkorf;
Anna, twee kinderen
voorstellende de H. Maagd en het Kind Jezus; zie Sint-Anna-te-Drieën;
Anna-te-Drieën, De H. Anna,
moeder van Maria, Maria en Jezus.
Antonius-abt, kruk en klok,
zwijn, raaf brood brengend, Antoniuskruis;
Antonius v. Padua, Jezuskind in
de armen, lelie, monstrans;
Apollonia, tand met tang;
Augustinus, brandend hart;
hart, met twee pijlen doorboord;
Barbara, kelk met hostie, toren
met drie vensters;
Benedictus, beker met slang,
raaf, brood brengend, gebroken zeef;
Bernardinus van Siëna, I. H. S.
in stralenkrans;
Birgitta, I. H. S., in een
hart; in de hand gedragen rood kruis;
Blasius, kaars;
Bonaventura, monstrans;
Bonifatius, omgehouwen boom,
door Evangelieboek gestoken zwaard;
Bruno, kruis met uitspruitende
einden;
Carolus Boromeus,
kardinaalsgewaad, biddend voor kruisbeeld, gebogen, of de pestlijders
verzorgend.
Catharina v. Alexandrië, rad;
Catharina v. Siëna, Jesuskind,
verlovingsring overreikend, gestigmatiseerde non;
Cecilia, orgel;
Christina, molensteen;
Christophorus, Jezuskind op de
schouders;
Clara, monstrans;
Cosmas, urineglas;
Crispinus, schoenmakersgerei;
Damianus, urineglas;
Dominicus, hond (zwart en wit)
fakkel in de bek; ster op borst van Dominicaan of kruis (dubbelkruis);
Dorothea, rozen in korf;
Eligius, hamer, paard;
Elisabeth van Thüringen,
bedelaar aan de voet van de heilige, kan en brood, rozen in mantel;
Fabianus, paus met zwaard;
Felix, priester met zwaard;
Franciscus van Assisië,
schedel, lelie, gestigmatiseerde monnik, kruis of dubbelkruis;
Franciscus van Sales, brandend
hart;
Georgius, overwonnen draak;
Gertrudis, muis, ratten en
muizen;
Gregorius de Groote, Jezus voor
celebrant op altaar staande, duif;
Gudula, lamp;
Hedwig, schoen in de hand
gedragen;
Helena, keizerin met kruis;
Hieronymus, kardinaalsgewaad,
leeuw, doodshoofd, boek;
Hubertus, hert met crucifix
tussen gewei;
Ignatius, S.J., brandend hart
of I.H.S.;
Isidorus,ploeg;
Joachim, duif in korf gedragen;
Joannes, evangelis, adelaar –
arend;
Joannes Berchmans, als Jeuiet,
met kruisbeeld, regelboek en rozenkrans.
Joannes Chrysostomus, bedelaar
aan den voet van de heilige;
Joannes de Doper, dierenhuid
als gewaad, Lam Gods Op kruisstafvaandel;
Joannes Maria Vianney, pastoor
van Ars, priestergewaad, stool en superplie, scherp ascetisch gelaat, lange
grijze haren.
Joannes Nepomucenus, vinger of
slot op den mond, sterrenkrans;
Jozef, timmergerief, bloeiende
staf, lelie, duif in korf;
Kerkpatroon, met kerk;
Lanrentius, rooster;
Lazarus, als bisschop met een
lijkbaar aan zijn voeten, vaak vergezeld van Maria en Martha.
Leonardus, paard, kettingen,
abt.;
Livinus, tang met uitgerukte
tong
Lodewijk IX, doornenkroon,
lelie-scepter, nagels in de hand, blauwe koningsmantel met lelieën versierd.
Longinus, ridder met speer. Op
voorstellingen van de kruisiging, gewoonlijk te paard.
Lucia, twee ogen op schotel;
Ludwina, rozenkrans om het
hoofd, in de en hand een kruis en in de andere een bloesemtak.
Marcus, rund;
Margareta, overwonnen draak;
Maria, zie Mariasymbolen;
Maria Magdalena, gehele lichaam
omhullend hoofdhaar; reukvat, zalfpot;
Martha, draak, sleutel aan
gordel;
Matthias, zwaard, bijl of
hellebaard.
Martinus, mantel doorsnijdend;
bedelaar aan den voet van den heilige; gans;
Mattheus, als evangelist zijn
symbool de mens aan zijn zijde, als apostel soms het zwaard of een hellebaard.
Nicolaas, anker, drie gouden
appels; drie broden op boek; drie kinderen in kuip;
Norbertus, monstrans, kelk
waaruit spin kruipt; lelie, geboeide duivel;
Odilia, twee ogen op een boek;
Petrus, sleutels, omgekeerd
kruis, haan, ‘tonsura Petri’ of kale plek met slechts haren opzij en van
achteren.
Petrus Canisius, katechismus;
Petrus Damiani, kruis;
Philomena, Gesel, zwaard en
olijftak;
Remigius, oliekruikje, soms
duif;
Rochus, pestbuilen en hond,
pelgrimsgewaad;
Rosalia, krans met Witte rozen;
Rosa van Lima, rode rozen;
Sebastianus, pijl;
Silvester, paus met os;
Stanislaus Kostka, Jezuskind in
de armen;
Stephanus, stenen;
Theresia van Spanje, in extase,
Karmelietes, engel met vurige pil, brandend hart;
Theresia van het Kind Jezus,
kruisbeeld en vallende rozen;
Thomas van Aquino, kelk met
hostie;
Thomas van Kantelberg, hoofd
waarin zwaard;
Timotheus, knots;
Trudo, abt, meestal met albe en
kazuifel, onder zijn voeten een duivelsfiguur, in de ene hand een palmtak in de
andere een model, van de abdijkerk van St.-Truiden.
Urbanus, druif, paus met
zwaard;
Ursula, pijl;
Veronica, doek met afbelding
van Christus;
Vitus,olieketel, haan naast een
jongen;
Werenfriedus, priester met in
de hand een scheepje, waarop een doodskist staat.
Willibrordus, bisschop, kind op
den arm,
V.V.F.-Westhoek en
Internet
Niet zoveel langer dan een decennium geleden
eigende de computer zich een plaats toe in het genealogisch landschap. Pioniers
spraken vol lof over geijkte programma's die een handig en vooral
tijdsbesparend alternatief vormden op de klassieke draaimolen van steekkaarten
met persoons- en gezinsgegevens. Voor velen onder ons was dit het geschikte
alibi om de schrijfmachine te vervangen door een toestel met harde schijf,
monitor, klavier en andere electronische snufjes.
De V.V.F. had grote belangstelling voor deze
evolutie en besloot al snel tot de oprichting van de afdeling Genealogie en
Computer. Een periode van nieuwe uitdagingen werd ingeluid : de realisatie van
totaalindexen op de parochieregisters en de geboorte van het informatiesysteem
Ariadne, dat thans 6,2 miljoen gegevensblokken herbergt. De komst van de nieuwe
communicatiesnelweg 'internet' biedt ondertussen enorme voordelen aan eenieder
die zijn genealogie m.b.v. gespecialiseerde software beheert. Het stereotiepe
beeld van de stamboomzoeker die aan de huiselijke tafel met schaar, lijm en
tekenmateriaal zijn kennis in een plakboek of op een grote affiche
samenknutselt, wordt stilaan achterhaald. Iedereen kan tegenwoordig zijn
volledige familiegeschiedenis, met inbegrip van afbeeldingen, klank
(interviews) e.d.m. via een website wereldkundig maken. Aanvankelijk stonden
wij nogal sceptisch tegenover dit nieuwe medium. Het gevaar dat mensen hun
genealogie op basis van deze digitale mastodont samenstellen, en mogelijk
fouten overnemen, is niet ondenkbeeldig. Anderzijds dient toegegeven dat wij,
ondanks de ontdekking van onjuistheden in tal van boeken, nog steeds naar de
bibliotheek stappen.
De voordelen van het Word Wide Web zijn zo
talrijk dat wij besloten om een website voor onze afdeling te ontwikkelen.
Hoewel onze digitale krant nog in zijn kinderschoenen staat, durven wij u nu al
uitnodigen om onze online les paleografie of namenindex van naderbij te
bekijken. Zelfs de twee voorgaande editities van Merghelynck kunnen er opnieuw
worden ingekeken. Na een bezoek op onze pagina's zijn uw reacties steeds
welkom.
Ons adres:
Village.uunet.be/stefaan.lazoore/index.html
Graag maken wij van de gelegenheid gebruik om u
op te roepen uw e-mailadres kenbaar te maken. Dat kan d.m.v. een bericht naar vvf_westhoek@yahoo.com
Het ligt in onze bedoeling om Merghelynck digitaal naar u te verzenden. Op deze
manier kunnen nutteloze administratieve kosten worden bespaard.